Στόγιαν Βράνκοβιτς: Ο ηθικός αυτουργός του πιο πολυσυζητημένου κοψίματος, έδωσε στον Παναθηναϊκό το πρώτο του αστέρι...

Sports Idols Πέμπτη, 22 Ιανουαρίου 2015 19:53
Στόγιαν Βράνκοβιτς: Ο ηθικός αυτουργός του πιο πολυσυζητημένου κοψίματος, έδωσε στον Παναθηναϊκό το πρώτο του αστέρι...

Επηρεασμένο από τις πολύ καλές εμφανίσεις των «αιωνίων» στο θεσμό της Euroleague, αλλά και τη σημερινή δοκιμασία του Παναθηναϊκού με αντίπαλο τη Ρεάλ, το “S&B” θυμάται έναν από εκείνους που έβαλαν το πρώτο λιθαράκι ώστε σήμερα οι «πράσινοι» να ταξιδεύουν για την Ισπανία με έξι αστέρια στις αποσκευές τους. Ο οποίος, παρεμπιπτόντως, σήμερα έχει γενέθλια... Χρόνια πολλά, Στόγιαν Βράνκοβιτς!

Γράφει ο Δημόκριτος Παπαλεξόπουλος

Απομένουν 21 δευτερόλεπτα και η μπάλα είναι στα χέρια του Κόρφα που βρίσκεται στο ρόλο του οργανωτή. Το «Παλέ ντε Περσί» κοχλάζει. Πριν από περίπου τρία λεπτά οι «πράσινοι» είχαν σφιχταγκαλιάσει την κούπα, προπορευόμενοι με 11 πόντους, ωστόσο τώρα, με το σκορ στο 67-66, η μπάλα καίει... Και σαν καυτή πατάτα οι παίκτες του Παναθηναϊκού την κυκλοφορούν, λες και το βάρος του επικείμενου πρώτου ευρωπαϊκού τίτλου ήταν ασήκωτο για ένα άτομο , προσπαθώντας παράλληλα να ροκανίσουν τα στερνά δευτερόλεπτα... Κόρφας, Γιαννάκης, πάλι Κόρφας, μεσολαβεί ο Βράνκοβιτς, την κατοχή παίρνει ο Γιαννάκης, αλλά γλιστρά και οι «μπλαουγκράνα» φεύγουν στον αιφνιδιασμό. Αποδέκτης ο Μοντέρο που βρίσκεται κάτω από το καλάθι, έτοιμος να «σκοτώσει» τους «πράσινους», ενώ ο τελευταίος παίκτης της ελληνικής ομάδας, ο Βράνκοβιτς, βρίσκεται μόλις στο τρίποντο... Και ... τα φώτα σβήνουν!

Όχι,ευτυχώς δεν έγινε κάποια διακοπή ρεύματος, και όλοι οι Έλληνες φίλαθλοι μπόρεσαν να δουν τον Στόγιαν Βράνκοβιτς να διανύει την απόσταση από το τρίποντο μέχρι το καλάθι, στον ίδιο χρόνο που ο Μοντέρο χρειάστηκε για να ανασηκωθεί πριν εκτελέσει, με τον Κροάτη να υψώνεται στον ουρανό και μαζί με το μεγαλοπρεπέστατο κόψιμο που έδωσε στον αθλητή της Μπαρτσελόνα, κατέβασε και ένα αστέρι, για να το προσφέρει στην ομάδα του, τον Παναθηναϊκό, κάνοντας τους «πράσινους» την πρώτη ελληνική ομάδα που πίνει το ευρωπαϊκό νέκταρ μιας τόσο μεγάλης επιτυχίας...


 
Το ξεκίνημα
Ο Βράνκοβιτς γεννήθηκε στις 22 Ιανουαρίου του 1964, στην κωμόπολη Ντρνις (Drnis) της Κροατίας. Από μικρός είχε ήδη μυηθεί στα μυστικά του μπάσκετ, με τους ανθρώπους της ΚΚ Ζαντάρ να βλέπουν στο πρόσωπο του Στόικο ένα, πραγματικά, ακατέργαστο διαμάντι, που θα μπορούσε να τους βοηθήσει -εν καιρώ- να επιστρέψουν στο γιουγκοσλαβικό θρόνο, μετά το μακρινό 1975. Παρέμεινε στην πόλη της Αδριατικής Θάλασσας από το 1982 μέχρι και το 1989, παλεύοντας με όλες του τις δυνάμεις για να επαναφέρει την ομάδα στην κορυφή. Από την πρώτη κιόλας σεζόν άρχισε να μετατρέπεται στο «σκιάχτρο» που με το πέρασμα των χρόνων θα λάτρευε ολόκληρη η Γιουγκοσλαβία και θα «μισούσε» η υπόλοιπη Ευρώπη.

Παρ’ όλα αυτά, έπρεπε να περιμένει μέχρι την αγωνιστική περίοδο 1985-1986 προτού κατακτήσει τον πρώτο μεγάλο τίτλο στη λαμπρή καριέρα του. Στους Τελικούς του πρωταθλήματος Γιουγκοσλαβίας εκείνης της σεζόν, ο Βράνκοβιτς βρέθηκε αντιμέτωπος με τον κολλητό του, Ντράζεν Πέτροβιτς. Τα προγνωστικά αναδείκνυαν νικήτρια την Τσιμπόνα του «Μότσαρτ». Επειδή όμως όταν οι άνθρωποι κάνουν προγνωστικά, ο Θεός του αθλητισμού γελά, Η Ζαντάρ, με τον Βράνκοβιτς να είναι εκπληκτικός τόσο στα ανασταλτικά του καθήκοντα όσο και στην επίθεση, κατέκτησε το πρωτάθλημα του 1986, με 2-1 στις νίκες (Τσιμπόνα-Ζαντάρ 84:70, Ζαντάρ-Τσιμπόνα 84:73 και Τσιμπόνα-Ζαντάρ 110:111), επιστρέφοντας στην κορυφή μετά από 11 ολόκληρα χρόνια!
Εντούτοις, η συνέχεια δεν ήταν ανάλογη. Από τη μία η άφιξη του γκαντέμη Κόμαζετς (ναι ήταν και μάλιστα σε μεγάλο βαθμό) στην ομάδα και από την άλλη το ξύπνημα του θηρίου, που άκουγε στο όνομα Γιουγκοπλάστικα, αποτέλεσαν τροχοπέδη στην προσπάθειά του να κατακτήσει και άλλους τίτλους...

Το πέρασμα από τον Άρη
Έτσι, το καλοκαίρι του 1989, αποφάσισε να φύγει από το σύλλογο που του επέτρεψε να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα, κατηφορίζοντας στα μέρη μας για χάρη του πανίσχυρου , εκείνη την εποχή, Άρη.
Έχοντας διπλά του τους Γκάλη, Γιαννάκη, Σούμποτιτς, Ρωμανίδη, Λυπηρίδη και Μισούνοφ, ο Βράνκοβιτς ήταν εκπληκτικός. Οι φίλαθλοι της ομάδας τον λάτρεψαν από την πρώτη στιγμή και αυτός τους ανταπέδωσε την αγάπη τους, κατακτώντας με το σύλλογο της Θεσσαλονίκης το Κύπελλο Ελλάδας (75-62 τον ΠΑΟΚ στον τελικό της διοργάνωσης), αλλά και το πρωτάθλημα!  Η άμυνα του «Αυτοκράτορα» έμοιαζε με «ναρκοπέδιο» και ο κύριος υπεύθυνος για αυτό ήταν ο «ουρανοξύστης» από την Κροατία.
                               
Το αποκορύφωμα της αγωνιστικής περιόδου 1989-1990 για τον Βράνκοβιτς ήταν η συμμετοχή στο Final 4 της Σαραγόσα (πρώτο στην καριέρα του). Όμως, το εμπόδιο της Μπαρτσελόνα των Σαν Επιφάνιο (24π), Μαρτίνεθ (21π), Χιμένεθ (13π) και Όντι Νόρις (12π) στον ημιτελικό ήταν ανυπέρβλητο (104-83), ενώ στην αναμέτρηση της παρηγοριάς (μικρός τελικός), οι Θεσσαλονικείς ηττήθηκαν με 103-91 από τη Λιμόζ των Οστρόφσκι (26π) και Ντακουρί (9π).

Από το ... αμερικάνικο, στο ελληνικό «τριφύλλι»!

Επόμενος σταθμός της καριέρας του ήταν οι Μπόστον Σέλτικς, χωρίς όμως να καταφέρει να «στεριώσει» στην άλλη άκρη του Ατλαντικού. Σε σύνολο 50 αγώνων κανονικής περιόδου, ο Στόικο μέτρησε 1.9 πόντους, 1.55 ριμπάουντ και 0.9 κοψίματα ανά παιχνίδι (στα playoffs -2 αγώνες σε δύο χρόνια- οι αντίστοιχοι αριθμοί είναι 2, 1 και 0), ενώ την κορυφαία του εμφάνιση (7π, 2ριμπ) την πραγματοποίησε κόντρα στους Νιου Τζέρσι Νετς (σημερινοί Μπρούκλιν Νετς) του Ντράζεν Πέτροβιτς. Οι «Κέλτες» κέρδισαν τους Νετς με 123-104, με τον Βράνκοβιτς να επικρατεί για δεύτερη φορά απέναντι στον κολλητό του.

Το πρώτο του πέρασμα από τον «Μαγικό Κόσμο» ήταν πλήρως αποτυχημένο, κι έτσι, πήρε την απόφαση να επιστρέψει στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στην Ελλάδα. Όχι για τον Άρη αυτή τη φορά, αλλά για τον Παναθηναϊκό.
Οι αδελφοί Γιαννακόπουλοι είχαν αρχίσει ήδη να βάζουν τα θεμέλια του μεγάλου Παναθηναϊκού και ο Βράνκοβιτς θα αποτελούσε την αμυντική εγγύηση κάτω από τη στεφάνη. Μαζί με τους παλιόφιλους Γκάλη και Κόμαζετς, αλλά και με τους Σοκ, Οικονόμου και τον αμούστακο Αλβέρτη, ο Παναθηναϊκός ήταν τρομερά δυνατός. Το «τριφύλλι» κατέκτησε το Κύπελλο Ελλάδας κόντρα στον Άρη με 96-89 και όλα έδειχναν ότι θα συνέβαινε το ίδιο και με το πρωτάθλημα . Δυστυχώς για τους «πράσινους», ο Ολυμπιακός, όντας περισσότερο έτοιμος, ανακηρύχθηκε εύκολα πρωταθλητής Ελλάδος (1-3 στις νίκες).

Από την κόλαση του χαμού του αδελφικού φίλου, στον Παράδειστο του «Παλέ ντε Περσί», και ξανά στην κόλαση με το χαστούκι από τον Ολυμπιακό
Ο εγωισμός του Βράνκοβιτς είχε πληγεί ανεπανόρθωτα, όμως, ο πραγματικός πόνος έμελλε να κάνει την εμφάνισή του λίγο αργότερα, στις 7 Ιουνίου του 1993, όταν ο Ντράζεν Πέτροβιτς έχασε τη ζωή του σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Η είδηση του θανάτου του κολλητού του, με τον οποίο λίγες ώρες νωρίτερα πανηγύριζε την πρόκριση στο Ευρωμπάσκετ της Γερμανίας, τον διέλυσε... Κατά τη διάρκεια της κηδείας, μετέφερε μαζί με όλους τους παίκτες της Εθνικής Κροατίας το φέρετρο του ηγέτη και φίλου του, κλαίγοντας με αναφιλητά. Όταν μάλιστα στις 7 Ιουνίου του 2006 ιδρύθηκε μουσείο προς τιμήν του Ντράζεν, ο Στόικο έκανε την εξής δήλωση: «Θέλω να ευχαριστήσω όλους όσους συνέβαλαν στη δημιουργία αυτού του χώρου, για να έχουν τη δυνατότητα τα παιδιά να μάθουν περισσότερα για τον μπασκετικό «Αμαντέους».

Η ζωή, όμως, συνεχίζεται και την επόμενη αγωνιστική περίοδο ο Ολυμπιακός στέρησε όλους τους τίτλους στον Βράνκοβιτς και την παρέα του. Οι «πράσινοι» όχι μόνο δεν κατόρθωσαν να προκριθούν στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας (αποκλείστηκαν στη Β’ φάση του θεσμού από τον Πανιώνιο με 90-76), αλλά απώλεσαν και το πρωτάθλημα, καθώς περιορίστηκαν απλώς στην τρίτη θέση. Οι αποτυχίες όμως για τη σεζόν 1993-1994 δε θα σταματούσαν εκεί. Στο Final 4 του Τελ Αβίβ, ο Παναθηναϊκός συγκρούστηκε με τον Ολυμπιακό για μία θέση στον μεγάλο τελικό της διοργάνωσης. Οι «ερυθρόλευκοι» επικράτησαν του «τριφυλλιού» με 77-72, στερώντας από τον Βράνκοβιτς (11π) την ευκαιρία να διεκδικήσει το βαρύτιμο τρόπαιο. Στον μικρό τελικό, ο Παναθηναϊκός επικράτησε της Μπαρτσελόνα με 100-83, με το γίγαντα από τη Δαλματία να πετυχαίνει 14π, σκεπάζοντας τα καλάθια...


 
Η σεζόν 1994-1995, η οποία σημαδεύτηκε από την αποχώρηση του Νίκου Γκάλη από την αγωνιστική δράση αλλά και τον ερχομό των Παναγιώτη Γιαννάκη και Ζάρκο Πάσπαλι στον Παναθηναϊκό, ήταν καρμπόν με την προηγούμενη. Απώλεια του Κυπέλλου (ήττα-αποκλεισμός, και πάλι στη Β’ φάση του θεσμού, αυτή τη φορά από το Περιστέρι με 70-74) και του πρωταθλήματος Ελλάδος (3-2 στις νίκες από τον Ολυμπιακό, με μειονέκτημα έδρας), ενώ στο Final 4 της Σαραγόσας, ο Βράνκοβιτς είδε εκ νέου τον Ολυμπιακό (58-52) να του στερεί το δικαίωμα συμμετοχής στον τελικό της διοργάνωσης.

Παρά τη νέα, παταγώδη, αποτυχία, δεν απελπίστηκε. Το όνειρό του να κατακτήσει το «Άγιο Δισκοπότηρο» της Euroleague θα πραγματοποιούταν την επόμενη αγωνιστική περίοδο. Η σεζόν 1995-1996 ήταν χρονιά-ορόσημο τόσο για τον ΠΑΟ και τον Βράνκοβιτς (11 πόντοι και 10.2 ριμπάουντ στην Euroleague εκείνης της χρονιάς), όσο και για όλο το ελληνικό μπάσκετ. Η άφιξη του Ντομινίκ Ουίλκινς στην Ελλάδα, για λογαριασμό του «τριφυλλιού», τάραξε τα νερά σε όλο το ευρωπαϊκό μπάσκετ, ο σύλλογος έγινε πανίσχυρος και αυτό φάνηκε στο παρκέ, με την κατάκτηση του Κυπέλλου Ελλάδας (85-74 τον Ηρακλή στον τελικό, με τον Βράνκοβιτς να σημειώνει 13 πόντους) να είναι απλώς το πρόγευμα.

Στο Final 4 του Παρισιού, αν και τα φώτα ήταν στραμμένα στον Ουίλκινς, ο Στόικο φρόντισε να δώσει μία μοναδική παράσταση. Οκτώ (8) πόντοι και επτά (7) ριμπάουντ στον ημιτελικό κόντρα στην ΤΣΣΚΑ Μόσχας (81-71), ενώ στον Τελικό (67-66 τη Μπαρτσελόνα) κατέθεσε την ψυχή του στον αγωνιστικό χώρο. Παίζοντας με πυρετό, αποτέλεσε το απόλυτο αμυντικό «όπλο» για την ομάδα του. Μπορεί να μη σκόραρε ούτε ένα πόντο, μάζεψε όμως 9 ριμπάουντ ενώ μοίρασε και τρία μπλοκ. Το τελευταίο μάλιστα (φωτ.) αποτελεί μία από τις ιστορικότερες φάσεις του ευρωπαϊκού μπάσκετ, καθώς χάρισε το τρόπαιο (πρώτο για την Ελλάδα και τον Παναθηναϊκό) στους «πράσινους».

Μάλιστα ο Γιαννάκης, ερωτώμενος για τη συγκεκριμένη φάση, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Όσα συνέβησαν στο τέλος του αγώνα ήταν απίστευτα. Λίγα δευτερόλεπτα που κράτησαν μία αιωνιότητα. Θυμάμαι τον Στόικο να τρέχει σαν τον Καρλ Λιούις από τη μία πλευρά του γηπέδου στην άλλη για να σταματήσει τον Μοντέρο. Έκοψε το layup σχεδόν με την κόρνα της λήξης, σφραγίζοντας τη νίκη».

Η χρονιά όμως ολοκληρώθηκε με ήττα. Για την ακρίβεια συντριβή. Ο Ολυμπιακός διέλυσε τον Παναθηναϊκό με 73-38 (3-2 στις νίκες) στον πέμπτο και τελευταίο Τελικό για την ανάδειξη του πρωταθλητή Ελλάδας. Ένα βήμα πριν το triple crown, ο Βράνκοβιτς κατέρρευσε και μαζί του γκρεμίστηκε όλη η αμυντική γραμμή του Παναθηναϊκού.

Κάτι ... χρωστούσε στην άλλη άκρη του Ατλαντικού
 Μολαταύτα, η σεζόν ήταν άκρως επιτυχημένη. Ο ίδιος όμως ένιωθε βαθιά μέσα του την ανάγκη να ξαναδοκιμάσει τις δυνάμεις του στο NBA, με τους Τίμπεργουλβς (1996-1997) και οι Κλίπερς (1997-1999) να του δίνουν την ευκαιρία που ζητούσε. Στα τρία χρόνια της επιστροφής του στο κορυφαίο πρωτάθλημα της υφηλίου, ο Κροάτης γίγαντας μέτρησε 2.46 πόντους, 0.76 τάπες και 3.4 ριμπάουντ (οι αντίστοιχοι αριθμοί στην πενταετή θητεία του στο ΝΒΑ είναι 2.8 πόντοι, 1.1 κοψίματα και 3 ριμπάουντ).
Οι τίτλοι τέλους στην Μπολόνια και οι εθνικές διακρίσεις

Αφού έζησε την αμερικανική μπασκετική εμπειρία, πήρε την απόφαση να επιστρέψει στην Ευρώπη, για λογαριασμό της Φορτιτούντο Μπολόνια. Στη διετή θητεία του (1999-2001) στην Ιταλία, που αποτέλεσε το κύκνειο άσμα του στο χώρο της καλαθόσφαιρας, ο Βράνκοβιτς, υπό τις οδηγίες του Κάρλος Ρεκαλκάτι, κατέκτησε το πρωτάθλημα της αγωνιστικής περιόδου 1999-2000 (πρώτο στην ιστορία του συλλόγου), κόντρα στη Μπενετόν Τρεβίζο.

Οι διακρίσεις όμως για τον γίγαντα από το Ντρνις δεν περιορίστηκαν σε διασυλλογικό επίπεδο. Κατ’ αρχάς, με την Εθνική ομάδα της ενωμένης Γιουγκοσλαβίας κατέκτησε το χάλκινο μετάλλιο στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1986 και στο Ευρωμπάσκετ του 1987, το ασημένιο μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1988, αλλά και το χρυσό, τόσο στο πανευρωπαϊκό πρωτάθλημα του 1989 όσο και στην καλοκαιρινή Πανεπιστημιάδα του 1987. Επιπρόσθετα, με την Εθνική Κροατίας, κατέκτησε τη δεύτερη θέση στους Ολυμπιακούς του 1992 (στον τελικό, απέναντι στην Dream Team, ο θηριώδης center «έσβησε τα φώτα» στον Μάικλ Τζόρνταν), καθώς και τρία χάλκινα μετάλλια στα EuroBasket του 1993 και του 1995 αλλά και στο παγκόσμιο πρωτάθλημα του 1994.
 
Πανύψηλος και αθλητικός, ιδανικός συμπαίκτης και άνθρωπος χαμηλών τόνων, ο Στόικο Βράνκοβιτς δημιούργησε τη δική του σχολή στο χώρο, αλλάζοντας μία για πάντα το status quo στο ευρωπαϊκό μπάσκετ.
Ο Στόικο (Στόγιαν) Βράνκοβιτς δεν ήταν από τους παίκτες που είχαν τη δυνατότητα να κερδίσουν ένα παιχνίδι μόνοι τους, σκοράροντας 25, 30 ή και 35 πόντους, όπως οι Πέτροβιτς και Γκάλης, ενώ δεε διέθετε το επιθετικό ταλέντο άλλων Ευρωπαίων -και όχι μόνο- center που μεσουράνησαν στα 80’s και 90’s (Ντίβατς, Σαμπόνις, Τάμπακ, Ράτζα, Τάρπλεϊ).

Παρ’ όλα αυτά, όχι μόνο κατόρθωσε να καθιερωθεί στο υψηλότερο επίπεδο καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του, αλλά πλέον μνημονεύεται  ως ένας από τους καλύτερους ψηλούς στη μακρόχρονη ιστορία του μπάσκετ, στα «στενά» σύνορα της Γηραιάς Ηπείρου.
Ένας πραγματικός πρωτοπόρος του αθλήματος, καθώς ήταν ο πρώτος που παρουσίασε στο φίλαθλο κοινό των ευρωπαϊκών παρκέ ένα διαφορετικό τύπο center, ο οποίος πρωτίστως ενδιαφέρεται να ενισχύσει την αμυντική λειτουργία της ομάδας του. Χάρη στον Κροάτη γίγαντα (2.18 μέτρα), τα ριμπάουντ και οι τάπες απέκτησαν διαφορετικό νόημα, όντας πλέον άρρηκτα συνδεμένα τόσο με την ουσία, όσο και με το θέαμα...